Vịnh Nha Trang

Phạm vi và diện tích

Vịnh nằm giữa 12°08′33″ và 12°25′18″ vĩ Bắc và giữa 109°07′16″ và 109°14′30″ kinh Đông theo bài viết trên Wikipedia tiếng Việt, vốn dựa trên một bản mô tả năm 2018 của trung tâm bảo tồn di tích tỉnh^[1]. Diện tích vịnh được ghi ở đó là 24,965 ha, chia thành 21,185 ha mặt nước và 3,780 ha đảo^[1]. Trang tin của Tỉnh ủy nhắc lại con số 24,965 ha và 37.8 km² đất đảo, nhưng ghi Hòn Tre 36 km² thay vì 32.5 km²^[4].

Một con số thứ hai cũng được lưu hành. Bài viết về thành phố cũ trên Wikipedia tiếng Việt cho biết vịnh rộng khoảng 507 km² và có 19 hòn đảo, không kèm chú thích^[2]. Con số lớn hơn sẽ bao trọn một vùng biển rộng hơn; không có trang nào đã truy cập giải thích sự khác biệt này, và hai con số được nêu ở đây đúng như các nguồn nêu.

Nhiệt độ nước biển trong vịnh trung bình từ 24.7 đến 32.9 °C trong giai đoạn 2017 đến 2020, với độ mặn trung bình 30 ‰ và độ đục từ 1.0 đến 3.3 NTU; vùng bờ nhận lượng mưa trung bình 1,285 mm mỗi năm^[1].

Mười chín hòn đảo

Các nguồn đã truy cập chỉ nêu tên một phần các đảo. Bài viết về vịnh cho biết số lượng, đảo lớn nhất và đảo nhỏ nhất^[1]; bài viết về thành phố cũ nêu tên mười ba đảo: Hòn Tre, Hòn Mun, Hòn Miễu, Hòn Tằm, Hòn Một, Hòn Chồng, Hòn Vợ, Hòn Nội, Hòn Ngoại, Hòn Cau, Hòn Vung, Hòn Rơm và Hòn Nọc^[2]. Hòn Chồng và Hòn Vợ là các khối đá trên bờ đất liền chứ không phải đảo, còn Hòn Rùa và Hòn Đỏ, nằm ngoài khơi bờ phía bắc, xuất hiện trong các trang khác^[10][9]. Không có trang nào đã truy cập liệt kê đủ tên cả 19 đảo.

Chín trong số các đảo nằm trong khu bảo tồn biển: Hòn Tre, Hòn Miễu, Hòn Tằm, Hòn Một, Hòn Mun, Hòn Cau, Hòn Vung, Hòn Rơm và Hòn Nọc theo báo tỉnh năm 2012^[5]; bài viết về khu bảo tồn trên Wikipedia tiếng Việt đưa ra cùng danh sách nhưng với Hòn Ngọc thay cho Hòn Nọc^[6]. Bảng dưới đây liệt kê mọi hòn đảo được một trang đã truy cập nêu tên, kèm diện tích và phường khi có nguồn nêu rõ.

Khu bảo tồn biển

Khu bảo tồn biển Hòn Mun được khởi động tại một hội nghị ngày 8 tháng 6 năm 2001 và ban quản lý được thành lập ngày 18 tháng 7 năm 2001; ngày 12 tháng 3 năm 2004 Ủy ban nhân dân tỉnh đổi tên thành Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang^[1]. Khu bảo tồn rộng hơn 16,000 ha, gồm chín đảo và vùng nước xung quanh^[1], hay khoảng 160 km², trong đó 38 km² là đất và 122 km² là biển^[5]. Đây là dự án bảo tồn biển đầu tiên của Việt Nam, do Bộ Thủy sản, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và IUCN thực hiện với kinh phí từ Quỹ Môi trường Toàn cầu thông qua Ngân hàng Thế giới, Chính phủ Đan Mạch thông qua DANIDA, IUCN và vốn đối ứng của Việt Nam^[5].

Một bài viết về quy hoạch năm 2008 ghi nhận rằng vùng nước Hòn Mun và Hòn Nọc tạo thành vùng lõi bảo tồn, nơi du lịch phải được hạn chế ở mức tối thiểu, trong khi Hòn Một, Hòn Tre, Hòn Tằm và Trí Nguyên được quy hoạch làm các trung tâm du lịch^[16]. Báo tỉnh thống kê hơn 350 loài san hô cứng, hơn 230 loài cá rạn, 112 loài thân mềm, 112 loài giáp xác, 27 loài da gai, 69 loài rong biển và 7 loài cỏ biển trong khu bảo tồn năm 2012^[5].

Ngày 24 tháng 6 năm 2022 Ủy ban nhân dân thành phố Nha Trang thông báo dừng hoạt động bơi và lặn tại mọi điểm lặn quanh Hòn Mun từ ngày 27 tháng 6 năm 2022, sau kết luận của Tỉnh ủy ngày 21 tháng 6 năm 2022 về tình trạng suy giảm san hô tại đó^[15]. Ngày 13 tháng 6 năm 2024 Ủy ban nhân dân tỉnh cho phép thí điểm lặn tại bốn khu vực khác của vịnh, phía bắc Hòn Rùa, tại một rạn nhân tạo ngoài khơi Vĩnh Hòa, phía đông bắc Trí Nguyên và giữa Bãi Tranh và Bãi Sỏi, trong khi Hòn Mun vẫn đóng cửa^[14].

Đa dạng sinh học

Bài viết về vịnh thống kê hơn 350 loài san hô, chiếm khoảng 40% số loài san hô tạo rạn của thế giới, 528 loài cá (trong đó 176 loài cá rạn và 26 loài có giá trị thương mại), 259 taxon động vật phù du thuộc 18 nhóm, 10 loài cỏ biển (hai phần ba tổng số của Việt Nam) và 9 loài cây ngập mặn^[1]. Cùng trang này ghi nhận sự suy giảm: độ phủ san hô giảm từ 31.2% xuống 21.1% trong giai đoạn 1994 đến 2005, diện tích rạn từ 871.5 ha năm 2002 xuống 754.1 ha năm 2015, và diện tích san hô khỏe mạnh từ 665 ha năm 1980 xuống 74 ha năm 2019^[1].

Nghề cá trong vịnh khai thác 651.3 tấn trị giá 32.67 tỷ đồng năm 2014, và việc khai thác tôm hùm giống đạt khoảng 212,000 con mỗi năm, trị giá 32.34 tỷ đồng^[1].

Cảng và bến tàu

Cảng Nha Trang tại Cầu Đá, ở đầu phía nam bãi biển thành phố, được thành lập theo Quyết định 432/QĐ_TC của Bộ Giao thông Vận tải ngày 9 tháng 2 năm 1976 và được Hòn Tre, Hòn Miễu và Hòn Tằm che chắn^[17]. Bến tàu du lịch Cầu Đá bên cạnh, nơi tiếp nhận 413 phương tiện (235 ca nô và 178 tàu gỗ), bị Ủy ban nhân dân thành phố dừng hoạt động du lịch ngày 16 tháng 5 năm 2020, các tàu được chuyển sang bến tàu du lịch Nha Trang ở phường Vĩnh Trường^[18]. Ngày 31 tháng 7 năm 2022 Ban Quản lý vịnh Nha Trang đề nghị cảng vụ hàng hải công bố đóng vĩnh viễn bến thủy nội địa Cầu Đá^[19].

Mỗi năm được cho là có khoảng 5 triệu lượt khách trong nước và quốc tế đến vịnh^[1].

Hành chính từ năm 2025

Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 16 tháng 6 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày đó, sáp nhập các phường Vạn Thạnh, Lộc Thọ, Vĩnh Nguyên, Tân Tiến và Phước Hòa thành phường Nha Trang (khoản 49) và các phường Vĩnh Hòa, Vĩnh Hải, Vĩnh Phước và Vĩnh Thọ cùng các xã Vĩnh Lương và Vĩnh Phương thành phường Bắc Nha Trang (khoản 50); các phường mới hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025^[11]. Bích Đầm trên Hòn Tre thuộc phường Vĩnh Nguyên cho đến thời điểm đó^[12], Trí Nguyên trên Hòn Miễu cũng thuộc Vĩnh Nguyên và Hòn Rùa thuộc Vĩnh Hòa^[14], còn Hòn Đỏ nay thuộc Bắc Nha Trang^[13]. Không có trang nào đã truy cập nêu rõ phường của Hòn Mun, Hòn Tằm hay Hòn Một.